Soal Selidik: Sistem Pengajaran Bahasa Arab dalam program j-QAF

Pada minggu ini saya menerima satu kajian soal selidik daripada seorang pelajar sebuah IPTA. Sebelum ini saya juga pernah menerima soal selidik daripada dua pelajar Sarjana:

1- Soal Selidik P&P Solat Murid Sekolah Rendah dan jawapannya

2- Soal Selidik P&P Bahasa Arab Sekolah Rendah

Manakala Soal Selidik ini pula bertujuan untuk mengetahui perkembangan sistem pengajaran Bahasa Arab dalam program j-QAF. Berikut adalah soalan-soalannya dan jawapan spontan saya:

1. Sejauh manakah anda faham mengenai konsep kurikulum?

Kurikulum ialah suatu metodologi pendidikan yang merangkumi pengetahuan, kemahiran, nilai, kebudayaan dan kepercayaan untuk membantu perkembangan seseorang murid secara menyeluruh dari segi jasmani, emosi, rohani, intelek dan sosial.

2. Apakah yang anda faham tentang J-QAF?

j-QAF ialah suatu program yang telah diperkenalkan dan dilaksanakan bagi memperkasakan Pendidikan Islam di sekolah kebangsaan yang terdiri daripada empat komponen asas iaitu Pemulihan Jawi, Khatam Al-Quran, Bahasa Arab dan Fardhu Ain.

3. Kenapa anda memilih program J-QAF?

Saya memilih program j-QAF kerana ingin berkhidmat bagi memperkasakan dan memartabatkan lagi Pendidikan Islam dalam mendidik anak-anak orang Islam supaya mereka dapat menguasai kemahiran asas sebagaimana yang telah ditetapkan dalam objektif dan matlamat program j-QAF.

4. Bagaimanakah program J-QAF boleh menjadi platfom untuk system pendidikan Bahasa Arab di Malaysia?

Program j-QAF dapat menjadi platform asas untuk sistem pendidikan Bahasa Arab kerana pada asasnya ia dijadikan mata pelajaran wajib bagi murid Islam di mana sebelumnya ia hanya merupakan mata pelajaran tambahan (pilihan) sahaja.

5. Apakah alat bantuan mengajar yang digunakan sewaktu J-QAF mula ditubuhkan dan sekarang?

Alat (ABM) atau Bahan Bantu Mengajar (BBM) telah dapat dipelbagaikan dan ditambah seperti kad imbasan, carta, CD/VCD, permainan Jawi dan Arab. Manakala Buku Iqra’ dan Mushaf Al-Quran telah diagihkan kepada setiap sekolah oleh pihak KPM.

6. Silibus Bahasa Arab yang diperkenalkan oleh kerajaan amat bersesuaian dengan pelajar. Berikan pendapat anda.

Kurikulum Bahasa Arab dalam KBSR telah mengalami beberapa perubahan bagi tujuan penambaikan supaya sesuai dengan peruntukan waktu pembelajaran (2 waktu seminggu). Dalam Bahasa Arab KSSR pula waktu ditambah kepada 3 waktu seminggu dan beberapa elemen tambahan telah diperkenalkan supaya pembelajaran lebih menyeronokkan murid dan lebih berupaya mencapai objektif dan matlamat pembelajaran Bahasa Arab di sekolah rendah.

7. Adakah anda menggunakan bahan rujukan lain sebelum atau semasa sesi pengajaran dan pembelajaran? Nyatakan bahan rujukan tersebut.

Kamus j-QAF, Kamus Bergambar dan bahan-bahan lain yang sesuai daripada internet. Perkongsian pintar bersama rakan-rakan guru dan individu berkaitan melalui emel, blog dan Facebook sangat membantu P&P.

8. Berikan contoh alat bantuan mengajar terkini yang digunakan dalam sesi pengajaran dan pembelajaran.

Komputer (Laptop) dan LCD.

9. Apakah cara yang digunakan bagi menarik minat pelajar untuk mempelajari Bahasa Arab?

Bagi murid sekolah rendah, guru perlu mempelbagaikan kaedah dan teknik pengajaran berdasarkan konsep “didik hibur” melalui pelbagai aktiviti seperti nyanyian, permainan bahasa, perbualan, lakonan dan sebagainya.

10. Adakah cara pengajaran yang digunakan mempunyai kemajuan dari program J-QAF ditubuhkan sehingga sekarang?

Sebenarnya cara pengajaran adalah berdasarkan kreativiti dan inovasi oleh guru itu sendiri dan kurikulum hanya membantu memberikan beberapa cadangan dan panduan pengajaran untuk guru. Jadi, kemajuan mata pelajaran Bahasa Arab sama ada sebelum atau selepas program j-QAF dilaksanakan adalah bergantung kepada sejauh mana guru mengikuti kurikulum yang telah ditetapkan selain usaha sendiri.

11. Sejauh manakah kejayaan J-QAF dalam sesi pengajaran dan pembelajaran Bahasa Arab?

Sebenarnya P&P Bahasa Arab adalah berdasarkan kandungan KBSR dan KSSR manakala program j-QAF membantu dalam memartabatkan lagi mata pelajaran ini khususnya dari segi peruntukan kewangan dan kepelbagaian alat dan bahan bantu mengajar.

12. Berikan cadangan anda untuk memperbaiki kualiti program J-QAF dari segi alat bantuan mengajar, silibus, rujukan dan kaedah pengajaran.

- Alat/Bahan Bantu Mengajar: Perlu diperbanyakkan dan dipelbagaikan

- Silibus: Berdasarkan KBSR dan KSSR (bermula 2011) yang telah ditetapkan oleh KPM.

- Rujukan: Guru perlu berusaha sendiri untuk mencari pelbagai rujukan dari internet, terutamanya dari negara-negara Arab untuk diubahsuai dan disesuaikan untuk murid Malaysia.

- Kaedah pengajaran: Selain cadangan dan panduan yang telah disediakan dalam KBSR dan KSSR, guru perlu berusaha meningkatkan kreativiti dan inovasi dalam kaedah dan teknik pengajaran yang sesuai dengan pembelajaran murid.

Soal selidik ini diberikan kepada saya dan tugas saya hanyalah menjawabnya. Walau bagaimanapun, saya melihat ada beberapa ketidaktepatan dalam soalan-soalan tersebut akibat tersilap faham atau kurang faham tentang konsep j-QAF dan peranan mata pelajaran Bahasa Arab dalam program tersebut.

Dalam program j-QAF, model Bahasa Arab dinamakan sebagai Model Perluasan Bahasa Arab iaitu mata pelajaran Bahasa Arab KBSR ini dijadikan mata pelajaran wajib bagi murid Islam dan pilihan bagi murid bukan Islam, di mana sebelum j-QAF diadakan, Bahasa Arab hanyalah mata pelajaran pilihan bagi murid Islam.

Itulah sahaja peranan j-QAF dalam mata pelajaran Bahasa Arab. Manakala segala isi kandungan dan kaedah P&P mata pelajaran ini adalah sama sepertimana sebelum adanya program j-QAF kerana ia adalah satu mata pelajaran yang berdasarkan KBSR.

Tidak seperti model Pemulihan Jawi, Khatam Al-Quran dan Fardhu Ain (Kem Bestari Solat) di mana semua model ini merupakan elemen tambahan kepada isi kandungan mata pelajaran Pendidikan Islam. Ia hanya mengubah Rancangan Pelajaran Tahunan (RPT) tetapi mengekalkan Sukatan Pelajaran (SP), Huraian Sukatan Pelajaran (HSP) dan isi kandungan Buku Teks berdasarkan KBSR.

Kongres Pendidikan Islam Kebangsaan (KPIK) 2011

Alhamdulillah, pada minggu ini saya dapat meluangkan masa cuti sekolah ini dengan menghadirkan diri dalam Kongres Pendidikan Islam Kebangsaan (KPIK) 2011. Terima kasih kepada seorang sahabat yang juga pegawai BPI yang telah memaklumkan dan menjemput saya secara tidak rasmi melalui FB serta mengemelkan tentatifnya sekali.

Oleh kerana jemputan tidak rasmi, maka saya tidak hadir semua slot pembentangan -termasuk sidang plenari dan sidang pleno- di mana saya hanya menghadiri slot-slot pagi sahaja selama 2 hari. Berikut adalah tentatif penuh selama 3 hari itu:

1- Pengurusan Pendidikan Islam di Malaysia: Cabaran dan Harapan

Y. Bhg. Hj. Abdullah bin Md. Din

Pengarah Bahagian Pendidikan Islam, Kementerian Pelajaran Malaysia.

2- Pendidikan Membentuk Sahsiah Bangsa dan proses Islamisasi Ilmu Pengetahuan Manusia

Y.Bhg. Tan Sri Prof. Dr. Mohd Kamal Hassan,

Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (IIUM).

3- Kurikulum Dini Azhari Dalam Sistem Kebangsaan: Pemantapan Sistem Pendidikan Islam

Tn Hj Yazit bin Kechik & Abdul Halim bin Mohd Naam, 

Bahagian Pendidikan Islam.

4- Isu Akidah Dalam Kalangan Guru dan Murid 

Dr. Maimun binti Daud,

IPGM Kampus Pendidikan Islam, Kementerian Pelajaran Malaysia.

5- Program j-QAF : Cabaran kini, Harapan Masa Depan

Prof Madya Dr Asmawati bt Suhid, 

Ketua Jabatan Pengajian Pendidikan, Universiti Putra Malaysia.

6- Kerjasama Pihak Berkuasa Agama Dalam Memartabatkan Pendidikan Islam Negara

Y. Bhg. Dato’ Prof. Emeritus Dr. Mahmud Zuhdi bin Abd Majid, 

Kuliyah of Islamic revealed Knowledge and Human Science, IIUM.

7- Pendidikan Islam Negara Pada Masa Hadapan 

Y. Bhg Dato’ Sri Abd. Ghafar bin Mahmud, Ketua Pengarah Pelajaran Malaysia.

8- Penghayatan Islam Melalui Amalan Pengajaran dan Pembelajaran 

Y. Bhg Dato’ Prof Madya Dr. Abdul Halim bin Tamuri, Fakulti Pendidikan, Universiti Kebangsaan Malaysia.

9- Kecerdasan Sosial Dan Emosi Dalam Kalangan Guru Pendidikan Islam 

Dr. Khadijah bt Alvi, Pusat Pengajian Lanjutan, Universiti Putra Malaysia.

10- Tajdid ilmu dalam Pendidikan Islam 

Y.Bhg. Dato’ Prof. Dr. Sidek bin Baba,

Fakulti Pendidikan IIUM, Universiti Islam Antarabangsaan Malaysia (IIUM).

11- Pendidikan Islam Melalui Pendekatan Holistik

Dr. Hasni bin Mohammed, Managing Director ADNI Islamic International School, Setiawangsa.

12- Kurikulum Tahfiz Dalam Sistem Pendidikan Negara

Dr. Azmir bin Hashim, Universiti Pendidikan Sultan Idris, Tg. Malim, Perak Darul Ridzwan.

13- Kompetensi Pelajar Muslim Di Institusi Pendidikan Tinggi

Prof. Dr Zulkiple bin Abd Ghani, Fakulti Kepimpinan dan Pengurusan, Universiti Sains Islam Malaysia.

14- Kedudukan Islam Di Bawah Perlembagaan Dalam Konteks Pembentukan dan Pelaksanaan Dasar Pendidikan Negara

Hj. Naser bin Disa, Timbalan Pengarah (Syariah), Jabatan Peguam Negara.

15- Majlis Perasmian Penutup  

Dr Haji Mohd Puad bin Zarkashi,

Timbalan Menteri Pelajaran Malaysia, Kementerian Pelajaran Malaysia.

Antara slot yang paling menarik ialah pembentangan 2 orang tokoh pendidikan negara kita iaitu Tan Sri Prof Dr Kamal Hasan dan Prof Dr Sidek Baba. Sedikit catatat yang sempat saya buat dan telah dikongsikan di FB:

‎"Sistem pendidikan yang Islami belum menjadi arus perdana tetapi dengan kemenangan golongan Islamist di negara2 Arab ia akan menjadi harapan baru bagi menggantikan sistem pendidikan kebangsaan, tidak ketinggalan juga di negara kita.." (mafhum petikan ucapan Tan Sri Prof Dr Kamal Hasan, Kongres Pendidikan Islam Kebangsaan 2011, 5 Dis 2011)

"Cabaran Keilmuan dalam Transformasi Pendidikan ialah bagaimana kita dapat mengolah semula sumber2 Thurathi (kitab2 ulama silam) bagi membangunkan kurikulum yang Qurani dan Islami, di samping memanfaatkan sumber2 lain, secara konseptual dan kontekstual.." (mafhum petikan ucapan Prof Dr Sidek Baba, Kongres Pendidikan Islam Kebangsaan 2011, 6 Dis 2011)

Apabila mereka menyebut berulangkali istilah "Tauhidik", "Islami" dan "Holistik" ketika membicarakan tentang sistem pendidikan Islam, ia mengingatkan saya tentang persidangan antarabangsa tentang Pendidikan Islam yang saya hadir pada tahun 2007 dulu. Istilah "Tauhidik" sebenarnya merupakan cetusan idea Al-Marhum Dawood Tawhidi di mana beliau telah membina satu contoh model sistem Pendidikan Islam yang holistik di Amerika Syarikat.

Begitu juga ini kali kedua saya dapat mendengar pembentangan Dr Hasni bin Mohammed tentang Pendidikan Islam Melalui Pendekatan Holistik dengan mengambil model ADNI Islamic School sebagai contoh.

Apa yang penting dapatan daripada kongres ini ialah betapa pentingnya pendidikan Al-Quran dan Sunnah didahulukan dan diutamakan untuk diletakkan sebagai asas dan dasar dalam sistem pendidikan kerana itulah yang menjadi tunjang kejayaan pendidikan para Rasul, Nabi, Sahabat, para ulama dan semua mereka yang telah mengikut jejak langkah ini dalam membina tamadun Islam dan generasi ummah yang terbilang.

Oleh itu, selaras dengan kehendak Perlembagaan Persekutuan yang menyatakan agama Islam sebagai agama rasmi negara, maka sepatutnya dasar dan sistem pendidikan negara digubal berpaksikan kepada ajaran Islam dan bukannya sekularisme.

Tn Hj Mahamad Naser bin Disa, Timbalan Pengarah (Syariah), Jabatan Peguam Negara menyebut dalam kertas kerja beliau di kongres ini:
"Menurut Perkara 74 Perlembagaan Persekutuan dibaca bersama Senarai 1 Jadual Kesembilan, pendidikan secara umumnya berada di bawah bidang kuasa Persekutuan. Selaras kedudukan Islam sebagai agama negara, adalah menjadi tanggungjawab dan kewajipan kerajaan Persekutuan untuk menggariskan dasar-dasar pendidikan Negara yang berpaksikan kepada ajaran Islam dan bukannya sekularisme. Inilah komitmen Yang DiPertuan Agong (YDPA), Ketua Utama Negara yang wajib dipikul oleh Kerajaan dan juga para penggubal dasar dan termasuk para pendidik. Hanya dengan memartabatkan Pendidikan Islam, segala cabaran yang membelenggu dan yang mendatang akan dapat ditangkis dengan berkesan".
(Kertas kerja: Memperdanakan Pendidikan Islam di Malaysia ke arah memartabatkan Islam sebagai agama Negara, halaman 7)